Nederduyts-Gereformeerde Godsdienst als staatsgodsdienst.

Gepubliceerd op: 04-12-2017 foto #52046 13 commentaren 1 stemmen

Categorie:Religieus - overig.    Stadsdeel:- Overig    Jaar:1768 Groep:Plattegronden, overig.    Bijdrager:Frans Gommers -c-

OMSCHRIJVING

Hierboven op E-I-B een collage van de kaart, opgemaakt in opdracht van de Nederduyts Gereformeerde Kercken in De Nederlanden, in 1768. De Nederduyts Gereformeerde kerk noemen wij tegenwoordig "Hervormde Kerk". Haar pretentie was, sedert 1609, toen het zogeheten "Twaalf Jarig Bestand" werd gesloten met Spanje en de Noordelijke Nederlanden, dat deze kerk de "Staatskerk" zou worden van deze Nederlanden. Zij zou de enig toegelaten openbare godsdienst belichamen en de eredienst daarvan plichtmatig organiseren. Andere godsdiensten zouden verboden zijn, al zou men van dat verbod bij beschikking van deze kerk ontheffing kunnen krijgen. Dat was het idee, welker verwezenlijking deze kerk nastreefde. Zover is het nooit gekomen. De wereldlijke autoriteiten, vooral de stadsbestuurders, wilden er absoluut niets van weten. Ze lieten, van den aanvang van het bestand, de uitoefening van de Lutherse, Remonstrantse, Joodse, Anglicaanse, Schotse, Presbyteriaanse en Waalse godsdienstoefeningen toe. Ook die van de Rooms-Katholieke Godsdienst, zij het, dat het gedoogbeleid hier iets marginaler was. Dat beviel de dominees van de Hervormde Kerk niet. Zij bleven streven naar de opperheerschappij als principale staatskerk. De Generaliteitslanden: Staats-Brabant, De Meijerij, Zeeuws-Vlaanderen en de Limburgse Staats-territoria waren in hun visie bij uitstek geschikt om de Nederduyts-Gereformeerde Godsdienst als staatsgodsdienst te practiseren. De reden was, dat het de Staten van Holland niet erg veel kon schelen, wat daar in die landen, die zij louter als economische wingewesten zagen, gebeurde. Als er maar belasting werd betaald. Maar ook in deze Generaliteitslanden kregen de dominees niet hun zin. De bevolking bleef katholiek, in hoofdzaak. Ze ergerde zich rot aan de dominees en tartten hen. Soms gingen ze daarin erg ver. Dan kwam het wereldlijk gezag kortstondig tussenbeide. Maar nooit lang: de dominees maakten het doorgaans met hun pesterijen veel te bont. De dominee Stephanus Hanewinckel in de collage is daar exemplarisch coryfee van, van deze kerkelijke treiterpolitiek, die ook het wereldlijk gezag niet aanstond. De kaart geeft de kerkelijke bestuursvorm aan die voor Eindhoven en Kempenland was voorzien binnen het Synodaal Verband van Gelderland. Zuid-oost Brabant zou in een "classis" worden geperst met superviserende beambten en dominees, die door de inwoners van het aldus gedefinieerde gebied ook nog ambtelijk betaald zouden moeten worden. Katholieken zouden dus de dominees, die hen op de kansel stonden uit te foeteren, royaal moeten gaan betalen. De wereldlijke overheid zag in, dat dat vragen om moeilijkheden was. Op dit thema gaat E-I-B nu in, in deze decembermaand, nu de onbezoldigd bisschop en Goed Heiligman Kempenland heeft verlaten. Ook hij dong nooit naar ambtelijke status en betaling en daarom bestáát hij nog.

Tekst: Gerard Strijards
Collage: Frans Gommers
.

DEEL DEZE FOTO    

SOORTGELIJKE FOTO'S



COMMENTAREN (13)



SIGN IN OR REGISTER TO JOIN THE CONVERSATION


© Copyright 2013 EINDHOVEN-IN-BEELD.nl Alle rechten voorbehouden.