Uit de tijd van de Konijn van Holland.

Gepubliceerd op: 19-07-2017 foto #51321 7 commentaren 1 stemmen

Categorie:Gebouw - Stratumseind 32 (Rechtbank, Groote Sterre, Krabbedans, café de Rechtbank enz)    Stadsdeel:Centrum - Stratumseind    Jaar:1808 Groep:-    Bijdrager:Frans Gommers -c-

OMSCHRIJVING

De statige gebouwelijkheid aan het Stratumseind die onder Eindhovenaren bekend staat als "de voormalige rechtbank" heeft een facade van neoclassisistische allure aan het straatfront. Maar binnenin kun je nog goed zien dat het geheel een samenvoegsel is van meerdere gebouwen. Enkele stukken dateren uit de zestiende eeuw toen hier een herberg was met logementsaccomodatie die "De Groote Starre" heette of ook wel "De Sterre". Vermoedelijk verwees deze naam naar de Leidsstar of poolstarre, het hemelse baken voor de doorgaande reiziger en via die poolster naar Maria Stella Maris, Maria Sterre der Zee, de patrones van de internationale reiziger. Wie uit de zuidelijke Nederlanden noordwaarts trok, naar Den Bosch en dan over de bijna onoverkomelijke Grote Rivieren, de Maas, de Waal en Rijn, kwam, volgde hij het Maasdal vanaf Verdun, bijna onvermijdelijk over Eindhoven.

Hij kon dan de route kiezen waarbij hij bij Horne het Maasdal verliet en verder trok door de Peel of hij trok over de route via Hasselt, over Valkenswaard en Gestel. De laatste was de oudste en de zekerste, want de Peel was moerassig en er was wel een postillionweg doorheen, maar die was in herfst en winter moeilijk te onderscheiden van de poelen, drassen en moerassen. In beide gevallen was Eindhoven en zijn stompe kerktoren "apud confluentiam Dudmalae atque torrentiae fluminalis Ghenderis" een vast reisbaken, waarop gekoerst moest worden. Beide beken waren reisroutes, omdat ze beekdalen vormden, maar ze waren nimmer transportaders wegens hun meandering, vervallen en droogvallen. Zelfs voor vlotvervoer was de Dommel ongeschikt, al kon men op samengebonden boomstammen enkele kilometers bij hoge waterstand tijdelijk zwaar materiaal verplaatsen. Men moest het echt van de zand- en grintpaden hebben. Eindhoven had stapel- en beurtvaartrecht en daarom een eigen dingbank voor de berechting van geschillen bij internationale leveranties. De transportmiddelen werden daarbij meestal gewisseld, vaak bij de stallingen van karren en sleepsleden aan of op de Grote Berg en de agent van de beurtvaarder kon daar de wederpartij indagen als het geleverde niet aan de verwachtingen voldeed. Dat gebeurde dan op de dingdag, de dinsdag voorafgaand aan de eerste marktdag, in de zijkamer van de grote Starre. Die dingkamer lag aanpalend aan de gelagkamer en het logement. De plaats was welgekozen. De agent had de aangeleverde materialen, stortgoederen en agrarische vruchten kunnen bekijken, had kunnen vaststellen dat de staat imperfect was of ondermaats, en had tijd gehad om bij de marktmeesters aan te dringen op vervangende verkoop of aanbieding. Die hadden de condities kunnen stellen naar de uniforme rechtsregelen die ook in de stadsrechten van Eindhoven van 1232 waren gestipuleerd en hadden kunnen bepalen of het verzoek, gelet op de locale gebruikelijke bedingen, al of niet onbillijk was. Kwam men er niet uit, dan was daar de dingdag en de experts waren bij de hand als de vierschaar het geding spande. De schepenbanken van de randgemeenten maakten van deze faciliteiten, expertise en arbiters ook graag gebruik, ook bij grensgeschillen of erfkwesties, en zo ontstond een jurisdictionele eenheid, die gewestelijk recht toepaste herkomstig uit de gewoonterechtsregelen van Leuven en zijn rechtsfamilies. Dat recht verluidde in de dialectische landstale, was opgesteld door de mensen die er direct belang bij hadden en was, anders dan het Romeinse recht, niet al te formalistisch. De mensen konden dat recht goed begrijpen.

In 1795 ontstond de Bataafsche Republiek. Die was de eerste Nederlandse centralistische natiestaat. Deze wilde een eigen nationaal strafrecht, burgerlijk recht en handelsrecht in nationale wetboeken. Maar door allerlei staatkundige ontwikkelingen kwám het er maar niet van. Iedereen bemoeide zich er mee. Ieder vanuit de eigen invalshoek. Ieder stelde daarom nieuwe wetsartikelen op. Die in de al geredigeerde wetboek-ontwerpen moesten worden ingelast. Zo ontstonden ware encyclopedische ontwerpen. Want het ene artikel riep het andere op. Het is net als het huidige Wetboek van Strafvordering dat gemoderniseerd moet worden met oog op de digitale communicatie-wereld. Iedereen krijgt een lumineus idee om ook mee te nemen in die modernisering en het ontwerp krijgt de omvang van het telefoonboek van Mexico-city, waarbij alle abonees Guttierez, Caramba of de Fernandes Mendes schijnen te heten. In 1806 kreeg de jongste broer van Napoleon Buenaparte, Luois Napoleon, tot zijn verbijstering door zijn oudste broer de kroon van Koning van Holland op het hoofd gedrukt. Hij was vereerd. Hij zou de koning worden die alle andere koningen overbodig maakte. En hij zou een serie wetboeken maken voor zijn koninkrijk, waar iedereen paf van zou staan. Het aardige is nu, dat hij dat voornemen tot uitvoering bracht. En in Eindhoven stichtte hij een rechtbank die in gedingen dat codificatie-systeem zou gaan practiseren. In een zaal, waarvan de apsis, waarin de rechters zouden zetelen, de leerstellige uitgangspunten in fraai stucwerk zou verzinnebeelden, tot leeringhe en vermaeck van stedelingen, justiabelen en magistraten. Zodat iedereen zou weten: we zijn in een nieuwe tijd aangeland. De tijd van de Konijn van Holland. Want onze Koning Napoleon leerde naarstig Hollands. Hij stelde zich graag in het Hollands voor. Met de gutturalen had hij als Corsicaan moeite. En hij introduceerde zich daarom minzaam als de Konijn van Holland. Een koning, ook als Konijn, spreek je niet tegen. Dat deed dus zelfs Jhr. Roëll niet, die onze eerste Koning Hollands moest leren. Het was een goed en lief Konijn. Het staat alleen niet in die apsis. Dat had wel gemoeten. Dan was het verhaal pas echt compleet geweest.
.

DEEL DEZE FOTO    

SOORTGELIJKE FOTO'S



COMMENTAREN (7)



SIGN IN OR REGISTER TO JOIN THE CONVERSATION


© Copyright 2013 EINDHOVEN-IN-BEELD.nl Alle rechten voorbehouden.